“Tiña unha bomba no cerebro”

Unha combinación de ‘secado’ e cirurxía permite extirpar malformacións vasculares cerebrais. Os anxiomas son un grave risco de ictus

Información extraída de El País.

O doutor Gregorio Rodríguez con Yolanda Lorente (dereita) e Mariela Hernández

“Tiña unha bomba de reloxería na cabeza”. A gráfica descrición que fai Yolanda Lorente (49 anos) do seu anxioma cerebral é unha perfecta descrición, nada esaxerada, do que foi a súa vida durante 25 anos: os que pasaron desde que en 1986, cando tiña 24 anos, lle detectaron que o tiña. “A malformación vascular conxénita [outro nome para este problema] é unha especie de nobelo de arterias ou veas con paredes moi febles”, explica o neurocirurxián Gregorio Rodríguez Boto, do hospital Clínico de Madrid. “En dous terzos dos casos detéctase cando o paciente ten entre 20 e 30 anos. Non avisa, e pode producir ataques parecidos aos da epilepsia ou sangrado cerebral que xera un ictus. É un problema conxénito, afortunadamente pouco frecuente -afecta a unha persoa por cada 100.000 ao ano-, pero de graves consecuencias”, engade Rodríguez Boto.

“Tiña a sensación de que escorregaba, e unha xaqueca de cando en vez”, recorda Lorente. A manifestación foi tan rara que aínda está tomando medicación antiepiléptica, que era o único que os médicos lle podían dar (aínda que Rodríguez Boto cre que foi case á desesperada, por darlle algo). Mariela Hernández (33 anos) tivo un curso máis habitual. “Sufrín migrañas toda a vida. En 2009 tiven un derrame, unha dor moi forte que me deixou sen sentido. Entón diagnosticáronmo”.

Lorente e Hernández son 2 das 13 persoas que en ano e medio foron tratadas polos equipos de Rodríguez Boto e Luís López-Ibor no que o primeiro dos médicos chama “unha conxunción”. Porque estes anxiomas, cando son pequenos, podíanse operar, pero os dos pacientes deste ensaio, que foi publicado na Acta Neurologica Scandinavica e no British Journal of Neurosurgery, eran especialmente grandes: 47 mililitros. “No mundo hai outros dous grupos que publicaron resultados neste sentido. En 2007, un de Alemaña con 21 pacientes e anxiomas de 14 mililitros; en 2008, un de Seattle con 14 pacientes e 20,46 mililitros. Os nosos son os máis grandes, o triplo que os de 2007”, recalca o neurocirurxián. A imaxe do anxioma aberto pola metade coma se fose un tubérculo sinistro, cheo de cavidades escuras polo efecto do líquido que se usa para secalos, demóstrao.

A clave do éxito está nunha nova sustancia que se utiliza para embolizar [taponar] os vasos sanguíneos do tumor. Ten a propiedade de que se coagula ao entrar en contacto co sangue, pero non o fai de golpe, senón que tarda o xusto para que dea tempo a penetrar no anxioma e ilo secando por dentro. Unha vez que se conseguiu deixar sen sangue ao amasillo de arterias, estas secan (se enquistan), e procédese a operar. Non vale con deixar o nobelo no cerebro, porque tende a revascularizarse e pode reactivarse o proceso, indica Rodríguez Boto.

O líquido, que se chama Onyx e xa foi aprobado pola Axencia Europea de Seguridade do Medicamento (EMEA), primeiro, e a correspondente estadounidense (FDA), despois, hai que ilo inxectando aos poucos. Se se excede a cantidade e se sae do anxioma as consecuencias poden ser ata peores, porque pode secar arterias necesarias, advirte o médico. Ademais, pódese producir “un aluvión de sangue no cerebro”: non se poden pechar de golpe todos os vasos xa que o caudal de líquido alagaría o resto do cerebro e podería producir danos, igual que se nun sistema de canles se pechan varias, pero non se axusta o volume de auga.

Non é un proceso sinxelo. “Fan falta catro ou cinco sesións de embolización”, indica Rodríguez Boto, e “vaise guiando por raios”. O líquido chega en forma de po cun preparado cunha base de alcol, e precipita en contacto co sangue.

Precisamente, o efecto dos raios é o que Hernández destaca como peor de todo o proceso. “Perdín parte do pelo. Caíame a mechas”. “É que o teu era moi grande, e houbo que darche moitas sesións”, contéstalle o médico. Lorente, en cambio, non tivo ningunha desas complicacións. “Non tiveron nin que afeitarme para operarme. Por iso, o outro día, cando me fixen unha brecha e dixéronme que me tiñan que afeitar, díxenlles que non. Se puideron abrirme a cabeza sen quitarme o pelo, para uns puntos tamén podían facelo”.

Ambas as mulleres xa están na fase final do seu proceso. “Acábome de decatar de que era unha técnica nova”, conta riseira Hernández, quen se operou en 2010. O proceso foi complicado e latoso. “Cada vez que me embolizaban tiña que pasar dous ou tres días na UVI, e unha semana en planta. O mesmo que logo de operarme. Agora teño xaquecas, pero non migrañas, e son moito menos frecuentes que antes”, conta. Xa está a piques de saír dos controis periódicos, a última fase do proceso. Para iso se lle fai unha anxiografía, que permite ver como está o fluxo de sangue no seu cerebro. A recuperación foi tan completa que, desde entón, ata tivo un fillo.

A Lorente aínda lle queda unha secuela que podería cualificarse de accidental. A muller levou o proceso case en segredo. Só o sabían os seus pais e as súas amigas íntimas. “Non o dixen nin no traballo. Vanse a decatar polo xornal”, conta. Agora, o médico vai retirarlle os antiepilépticos que lle recetaron fai xa 25 anos. Hai que facelo aos poucos. “Estiven desesperada. Decidín que, se non podían facer nada, non quería saber nada de médicos e hospitais. Decateime deste novo tratamento por casualidade, cando volvía a unha revisión de rutina”. A bomba de reloxería que tiña no seu cerebro xa é só un tecido morto que se pode ver no computador do médico.

As mulleres quedan despois da entrevista para ver as imaxes. “Así visto, xa non dá medo”, conclúen.

Advertisements

Deixar unha resposta

introduce os teu datos ou preme nunha das iconas:

Logotipo de WordPress.com

Estás a comentar desde a túa conta de WordPress.com. Sair / Cambiar )

Twitter picture

Estás a comentar desde a túa conta de Twitter. Sair / Cambiar )

Facebook photo

Estás a comentar desde a túa conta de Facebook. Sair / Cambiar )

Google+ photo

Estás a comentar desde a túa conta de Google+. Sair / Cambiar )

Conectando a %s