DCA e accesibilidade cognitiva. Novos camiños cara á autonomía e a inclusividade

Leyre Tirado Sanz, neuropsicóloga de ADACEN.

Leyre Tirado Sanz, neuropsicóloga de ADACEN.

Artigo elaborado por Leyre Tirado Sanz, neuropsicóloga de ADACEN, entidade adherida a FEDACE (Federación Española de Dano Cerebral), para cermi.es semanal.

O Dano Cerebral Adquirido (DCA) é unha lesión que se produce nas estruturas cerebrais de xeito súbito e pola que xorden alteracións no funcionamento normal das mesmas. Provoca secuelas moi variadas e complexas (físicas, cognitivas, conductuais e emocionais) que afectan profundamente á autonomía do paciente e que durarán o resto da súa vida. O DCA é unha fonte importante de discapacidade e afecta á globalidade da persoa, con repercusións na contorna familiar, educativa, laboral e social.

O movemento asociativo no DCA xorde na década dos 80. O seu primeiro obxectivo foi crear recursos de información e de apoio entre familiares de persoas con DCA. Posteriormente chegaría o interese por crear recursos que desen continuidade aos tratamentos unha vez se producían as altas no sistema sanitario. Actualmente, están avanzando cara a modelos de atención baseados na calidade de vida e en conceptos como a promoción da autonomía, autodeterminación e inclusión social.

Para conseguir fomentar esa autonomía, a accesibilidade da contorna é un factor fundamental. Avanzouse moito na accesibilidade física pero conceptos como a accesibilidade cognitiva resúltannos aínda demasiado novedosos. A nivel institucional e social, a accesibilidade física e sensorial está integrada no noso día a día. É habitual ver rampas de acceso, baños adaptados, carteis en Braille… Pero a discapacidade non se reduce a estes dous aspectos e é hora de empezar a traballar para crear contornas accesibles a persoas con outro tipo de discapacidade.

A organización estadounidense de persoas con discapacidade intelectual The Arc2 define a accesibilidade cognitiva como unha serie de requisitos que o proceso de comunicación debe cumprir para que a información sexa accesible: diminuír a dependencia da memorización como ferramenta para recordar información, utilizar o maior número de formatos complementarios como sexa posible, reducir a necesidade do destinatario de utilizar as súas habilidades organizativas complexas e presentar un vocabulario ou nivel de lectura que se aproxime ao nivel de comprensión dos receptores. A accesibilidade cognitiva inclúe todas as condicións de acceso e deseño de contornas, produtos, bens e servizos por parte de persoas con discapacidade intelectual.

A súa entrada en España chega principalmente por entidades que traballan con persoas con discapacidade intelectual ou do desenvolvemento. Aos poucos está calando noutros colectivos, como no das persoas con DCA.

Os profesionais que traballamos neste campo adoitamos partir dun perfil técnico, centrado en obxectivos de rehabilitación. Foi o traballo coas persoas que tratamos e a relación que establecemos con elas o que nos fixo cambiar o foco desde o que non fan e os obxectivos que teñen que conseguir ata as súas capacidades, as metas que eles mesmos se marcan e os resultados de normalización que para eles son importantes. É neste punto onde a accesibilidade cognitiva mostra a súa relevancia, xa que necesitamos contornas que faciliten a autonomía e a inclusión, e para iso, as persoas con DCA teñen que poder comprendelos.

En relación á contorna urbana, as persoas con DCA van necesitar soportes de información que non dependan da linguaxe escrita e que reduzan a dependencia da memoria, sinais visuais e sensoriais, sinalización dos traxectos nos edificios, carteis máis visibles ou utilización de códigos de cor en lugar de alfabéticos ou numéricos. Moitas destas medidas xa se están aplicando en edificios e institucións.

Pero a accesibilidade cognitiva non queda aí. Fomentar a normalización e a construción dun novo proxecto de vida implica poder desempeñar unha maior participación social. Neste aspecto, a accesibilidade aos soportes de información adquire maior relevancia para poder reincorporarse ao mercado laboral, desenvolver novos intereses de lecer ou acceder a novas relacións e servizos. E entre todos eles, o avance do as TIC para facer tanto soportes como información accesible cognitivamente para as persoas con este tipo de discapacidade.

Advertisements

Deixar unha resposta

introduce os teu datos ou preme nunha das iconas:

Logotipo de WordPress.com

Estás a comentar desde a túa conta de WordPress.com. Sair / Cambiar )

Twitter picture

Estás a comentar desde a túa conta de Twitter. Sair / Cambiar )

Facebook photo

Estás a comentar desde a túa conta de Facebook. Sair / Cambiar )

Google+ photo

Estás a comentar desde a túa conta de Google+. Sair / Cambiar )

Conectando a %s