Prestación sociosanitaria e Dano Cerebral Adquirido

Valeriano García, director de FEDACE.

Valeriano García, director de FEDACE.

Artigo de Valeriano García, director da Federación Española de Daño Cerebral (FEDACE), extraído do Boletín Compartir nº 87.

O pasado mes de xaneiro tiñamos noticia dalgunhas situacións de bloqueo en hospitais de Sistema Nacional de Saúde. Por exemplo, informábasenos de que en Canarias 400 camas de hospitalización de pacientes agudos estaban ocupadas por crónicos. “Crónicos e agudos pugnan por unha cama de hospital en Canarias” titulaba o diario El País na súa edición de 21 de xaneiro.

Malia o espectacular e dramático non nos estrañou a noticia. Cada día recibimos chamadas de familias de persoas que ingresaron no hospital por causa dun ictus, un traumatismo cranioencefálico… e ás que se lle propón a alta, con dano cerebral, tras pasar a etapa crítica de UCI e un periodo de estabilización en planta. Non saben que facer.

Esta proposta de alta domiciliaria supón, en moitos casos, a interrupción dun proceso de rehabilitación funcional especializada que, malia ser un dereito recoñecido por lei, non sempre se prescribe e cando se fai resulta difícil atopar onde levala a cabo.

Aínda que a noticia non nos sorprendeu, as declaracións do Presidente canario deixáronnos estupefactos. Segundo el os culpables eran as familias, ás que acusaba de “bloquear o sistema por non recoller aos 400 pacientes dados de alta”.

Esas familias que tiveron que deixalo todo para estar pendentes do seu pai, o seu fillo, a súa parella…, mentres a acompañaban na loita por sobrevivir na UCI, ou no espertar a unha realidade diferente que supón un cambio radical (dificultades para moverse, recordar, comunicarse, etc.). Estas familias ás que non se lles ofrece ningunha alternativa para continuar o proceso de rehabilitación e que non saben que facer nin como abordar a nova situación son tamén culpables de colapsar o sistema sanitario.

Pois non, señor presidente. Non é así. A responsabilidade é dun sistema incapaz de garantir a continuidade da atención sanitaria que precisan algúns colectivos chamados crónicos. Nalgúns casos mal chamados crónicos, xa que esta denominación serve de coartada para non ofrecer recursos e tratamentos que de prestarse a tempo e en condicións adecuadas, como é o caso da neurorehabilitación para as persoas con DCA, podería mellorar sensiblemente a recuperación dalgunhas funcións e mellorar a autonomía das persoas.

Asumir que algo non funciona, e buscar as causas, debería conducir á proposta de solucións. Desde o noso punto de vista, as solucións poderían vir da construción do chamado espazo sociosanitario.

Lévase falando moito tempo de espazo sociosanitario, modelo sociosanitario, prestación sociosanitaria, e é difícil atopar algunha opinión en contra. Todo o mundo coincide na súa idoneidade. Con todo, os avances na súa construción son imperceptibles.

A Lei de Cohesión e Calidade do Sistema Nacional de Saúde (69/2003) dá forma legal á prestación sanitaria como “a atención que comprende o conxunto de unidades destinadas a aqueles enfermos, xeralmente crónicos, que polas súas especiais características poden beneficiarse da actuación simultánea e sinérxica dos servizos sanitarios e sociais, para aumentar a súa autonomía, paliar as limitacións e sufrimentos e facilitar a reinserción social”.

Lamentablemente esta conformación legal de 2003 non tivo a evolución esperada, e cando se establece a carteira de servizos comúns do Sistema Nacional de Saúde (R.D. 1030/2006) non se desenvolve o contido da carteira de servizos de atención sociosanitaria.

Doutra banda, as expectativas xeradas coa Lei de promoción de autonomía persoal e atención á dependencia (39/2006) tampouco se cumpriron, de xeito moi especial na creación de centros, recursos e programas que conformarían a rede de recursos dos servizos sociais.

Nestes momentos asistimos a unha especie de xogo perverso de “achique de espazos” no que a sanidade expulsa de xeito prematuro ás persoas con dano cerebral, os recursos sociais son insuficientes e, ademais, non poden nin deben asumir funcións que teñen un compoñente claramente sanitario. No medio, as persoas con dano cerebral e as súas familias.

No ano 2005, o Defensor do Pobo en Comisión Mixta do Congreso informou que “o dano cerebral sobrevido constitúe un dos maiores desafíos para a adecuada coordinación entre as administracións en ámbitos sanitario e social, a articulación de estratexias preventivas e asistenciais e para garantir a calidade de vida e igualdade ás persoas afectadas e familias”. Na mesma comparecencia recomenda adoptar acordos de coordinación no Consello Interterritorial do Sistema Nacional de Saúde e o desenvolvemento de plans integrais de atención ao DCA nas Comunidades Autónomas.

Desde o movemento asociativo do Dano Cerebral Adquirido reiteramos a urxencia de regulación da prestación sociosanitaria, en base a un modelo que:

  • Garanta a continuidade e coordinación asistencial nas fases aguda, sub-aguda e crónica.
  • Poña en primeiro plano a calidade de vida (autonomía física, psicolóxica e social) da persoa, e non só a curación ou supervivencia.
  • Defina e dimensione os tipos de recursos (media e longa estancia, hospital de dia, unidade ambulatoria, apoio na contorna domiciliaria…) para a rehabilitación e inclusión das persoas con DCA.
  • Homologación destes servizos. A atención debe estar a cargo de equipos con funcionamento interdisciplinar e suxeitos a criterios de calidade definidos e contrastables.
  • Promover os servizos orientados ao desenvolvemento e integración das persoas con DCA na súa contorna sociocomunitaria.
  • Universalidade en base á igualdade de dereitos de todos os cidadáns con dano cerebral sexa cal for a súa situación e lugar de residencia.

Como se ve, non se está propoñendo a creación dun novo sistema diferenciado do sanitario e o de servizos sociais xa existentes. Trátase de articular propostas para converxencia destes dous sistemas e establecer os mecanismos de coordinación precisos.

Para abordar esta tarefa é necesaria vontade política e respaldo normativo que active os mecanismos de coordinación entre Atención Primaria, Especilidades, Centros base, etc., e implique aos profesionais sociosanitarios e ás organizacións representativas do movemento asociativo.

Un bo xeito de empezar sería implantando a figura do Xestor de Casos para orientar ás persoas en situación de dependencia por DCA e familias perdidas na nebulosa dese espazo inexistente. Tería entre as súas funcións a planificación, o seguimento e a evolución do plan individualizado de atención sociosanitaria. Para iso é necesario manexar información sobre a saúde, situación emocional, habilidades cognitivas, situación emocional e circunstancias familiares e sociais. Ademais debe estar familiarizado co inventario de recursos existentes para a rehabilitación e inclusión social, demandando respostas, cando se precisen ao Sistema Sanitario e aos Servizos Sociais.

Estas funcións poderían ser asumidas por perfís profesionais de enfermería, de traballo social ou similares, que deberán completar a súa formación cun posgrao homologado que inclúa formación sobre modelos, técnicas e procedementos de planificación e xestión, e o coñecemento práctico dos diferentes colectivos das persoas con discapacidade, neste caso das persoas con dano cerebral adquirido.

Perdéronse moitas oportunidades. Xa é hora de poñer en primeiro plano as necesidades das persoas (pacientes, persoas con discapacidade, familias) e avanzar nun modelo integrado de coidados e promoción de autonomía.

Espazo sociosanitario e discapacidade

O último número do boletín ‘cermi.es semanal’ recolle tamén o debate sobre a configuración do espazo sociosanitario a través de artigos de opinión de representantes de diferentes asociacións  de persoas con discapacidade. Ademais de FEAFES, Aspace, FEDER, Cocemfe, PREDIF, FESPAU, Fiapas e o Vicepresidente do Consello Asesor de Sanidade, Julio Sánchez Fierro, participa no debate aportando a postura do movemento asociativo do dano cerebral a presidenta de FEDACE, Amalia Diéguez.

Pódese ler nesta ligazón: Espazo sociosanitario e discapacidade.

Advertisements

Deixar unha resposta

introduce os teu datos ou preme nunha das iconas:

Logotipo de WordPress.com

Estás a comentar desde a túa conta de WordPress.com. Sair / Cambiar )

Twitter picture

Estás a comentar desde a túa conta de Twitter. Sair / Cambiar )

Facebook photo

Estás a comentar desde a túa conta de Facebook. Sair / Cambiar )

Google+ photo

Estás a comentar desde a túa conta de Google+. Sair / Cambiar )

Conectando a %s